stefan  /  Vermoeidheid

Kanker en vermoeidheid

Column Ina Bogers

Een op de drie mensen met de diagnose kanker kampt met chronische vermoeidheid na behandeling. Waar je voorheen tien ballen in de lucht kon houden, heb je nu soms moeite om een activiteit tot een goed einde te brengen.

Moe zijn in de verschillende stadia van behandeling hoort erbij, 80 tot 90 procent van de mensen met kanker heeft tijdens de behandelingen vermoeidheidsklachten. Ik heb inmiddels drie stamceltransplantaties achter de rug, en ken het gevoel van zwakte en moe zijn. Het herstel van de behandeling duurt lang, soms lijkt het beter te gaan, maar dan is er opeens een terugval of treden er nieuwe complicaties op. Het vraagt veel energie om je steeds te moeten aanpassen aan een nieuwe situatie. Gelukkig wordt vermoeidheid bij kanker tegenwoordig erkend en is er aandacht voor.

Mijn energieniveau was altijd heel hoog, ik leefde in de vijfde versnelling. Na elke intensieve behandeling heb ik tien procent ingeleverd. Nu leef ik in de derde versnelling met ongeveer zeventig procent van mijn oorspronkelijk energieniveau.

Vermoeidheid van een kankerpatiënt is niet te vergelijken met vermoeidheid van een gezond persoon. De batterij opladen lukt niet meer, omdat de batterij stuk is. Dit is voor de buitenwereld soms moeilijk te vatten. Je bent er nog, ziet er goed uit. Ja, dat is de buitenkant, maar van binnen voelt het vaak heel anders en kun je zomaar worden overvallen door een enorme moeheid. Je sleept jezelf voort, hebt geen energie meer, voelt je uitgeput.

Er is verschil tussen fysieke en mentale vermoeidheid. Moe in het lijf en moe in het hoofd door piekeren, zorgen, en last hebben van het chemobrein. Na de diagnose komt er veel op je af, er valt veel te regelen, los van alle ziekenhuisbezoeken. Praktische kwesties die om een oplossing vragen kosten veel energie. Fysieke en mentale vermoeidheid versterken elkaar.

Fysiek moe zijn na inspanning is normaal, en meestal herstel je snel met voldoende nachtrust. Voor een kankerpatiënt is dit niet vanzelfsprekend. Vermoeidheid bij en na kanker heeft een enorme impact op de kwaliteit van leven. Je kunt niet doen wat je wilt, je moet voortdurend rekening houden met beperkingen. De hoop op een ‘normaal’ leven wordt aangetast, wat in het ergste geval kan leiden tot eenzaamheid en depressie.

Vermoeidheid is een complex verschijnsel, net als pijn, het is voor iedereen anders. Toch valt er veel te verbeteren en hoef je niet bij de pakken neer te zitten. Inzicht en bewustwording is een eerste stap: wat maakt mij moe, maar ook waar krijg ik energie van? Het bijhouden van een dagboekje kan zinvol zijn om bepaalde patronen te ontdekken. Hulp inschakelen is ook belangrijk, bijvoorbeeld van jouw arts, een fysiotherapeut, een oncologisch verpleegkundige of een psycholoog. Wat mij ook heeft geholpen zijn de maatjes: een zwemmaatje, een wandel- en fietsmaatje. Die verstonden de kunst om mij op het juiste moment een zetje te geven om in beweging te komen, en niet te blijven hangen in moeheid. Het klinkt tegenstrijdig maar om minder moe te zijn moet je meer bewegen! Het helpt als je hierin ondersteund  wordt.

Voor mij geldt: inzicht zonder handeling brengt geen verandering. Dus doe iets waardoor je je beter gaat voelen!

Ina Bogers